Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń buıryǵy  №2

  2016 jylǵy 6 qańtar, Astana qalasy «Sharýashylyq jáne ózge qyzmetterge ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2014 jylǵy 13 qazandaǵy № 57 buıryǵyna ózgerister engizý týraly buıyramyn: 1. «Sharýashylyq jáne ózge qyzmetterge ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka Mınıstriniń 2014 jylǵy 13 qazandaǵy № 57 buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9805 bolyp tirkelgen, 2014 jylǵy 6 qarashada «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde jarııalanǵan) mynadaı ózgerister engizilsin: taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sharýashylyq jáne ózge de qyzmet boıynsha ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptardy bekitý týraly»; 1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «1. Sharýashylyq jáne ózge qyzmetterge: 1) osy buıryqqa 1-qosymshaǵa sáıkes Shýchınsk-Býrabaı kýrorttyq aımaǵynyń obektilerinde mádenı-turmystyq sý paıdalanýǵa jáne tabıǵı sý aıdyndaryn saqtaý jáne qalpyna keltirý maqsatynda olardy tazalaý jumystaryna baılanysty; 2) osy buıryqqa 2-qosymshaǵa sáıkes qaldyqtardy jerasty kómýge baılanysty ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptar bekitilsin.»; kórsetilgen buıryqpen bekitilgen Sharýashylyq jáne ózge qyzmetterge ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptar osy buıryqqa 1-qosymshaǵa sáıkes jańa redaksııada jazylsyn; osy buıryqqa 2-qosymshaǵa sáıkes 2-qosymshamen tolyqtyrylsyn. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Qaldyqtardy basqarý departamenti: 1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin on kúntizbelik kún ishinde onyń kóshirmesin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń Etalondyq baqylaý bankine engizý úshin Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń «Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýdy; 4) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalarymen kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi berýdi qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstri V. ShKOLNIK Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2016 jylǵy 6 qańtardaǵy №2 buıryǵyna 1-qosymsha Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2014 jyldyń 13 qazandaǵy №57 buıryǵyna 1-qosymsha Shýchınsk-Býrabaı kýrorttyq aımaǵynyń obektilerinde mádenı-turmystyq sý paıdalanýǵa jáne tabıǵı sý aıdyndaryn saqtaý jáne qalpyna keltirý maqsatynda olardy tazalaý jumystaryna baılanysty sharýashylyq jáne ózge qyzmetterge ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptar 1. Jalpy erejeler 1. Osy ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptar Shýchınsk-Býrabaı kýrorttyq aımaǵynyń sý obektilerinde mádenı-turmystyq sý paıdalanýǵa jáne tabıǵı sý aıdyndaryn saqtaý jáne qalpyna keltirý maqsatynda olardy tazalaý jumystaryna baılanysty sharýashylyq jáne ózge qyzmetke ekologııalyq normatıvter men ekologııalyq talaptardy (budan ári-Talaptar) belgileıdi. 2. Talaptar tabıǵı sý aıdyndaryn saqtaý jáne qalpyna keltirý maqsattarynda olardy tazalaý jónindegi jumystardy jobalaý jáne oryndaý kezinde esepke alynady. 3. Sý obektilerinde mádenı-turmystyq sý paıdalanýmen baılanysty sharýashylyq jáne ózge qyzmet sý obektileriniń ekojúıesi teńgerimine, sýdyń quramy men qasıetine meıilinshe az antropogendik yqpal etý arqyly júzege asyrylady. 4. Halyqtyń demalýyna arnalǵan sý aıdyndaryndaǵy, sondaı-aq eldi mekender sheńberindegi sý aıdyndaryndaǵy sýdyń quramy men qasıetteri Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 16 naýryzdaǵy № 209 buıryǵymen bekitilgen «Sý kózderine, sharýashylyq-aýyz sý maqsaty úshin sý jınaý oryndaryna, sharýashylyq-aýyz sýmen jabdyqtaýǵa jáne sýdy mádenı-turmystyq paıdalaný oryndaryna jáne sý obektileriniń qaýipsizdigine qoıylatyn sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptar» Sanıtarlyq erejesine sáıkes qabyldanady. (Qazaqstan Respýblıkasy normatıvti quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý reestirinde №10774 tirkelingen). 5. Jer betindegi sý aıdyndarynyń ońtaıly sý rejımderin qoldaý, olardyń tunbalanýynyń jáne baldyrlardyń ósýiniń, topyraqtardyń sý erozııasynyń, sý janýarlary men qustarynyń mekendeý jaǵdaılarynyń nasharlaýynyń, aǵynnyń aýytqýyn azaıýdyń aldyn alý maqsattarynda sý aıdyndaryn mehanıkalyq jáne bıologııalyq tazalaý jáne jaqsartý jónindegi is-sharalar júrgiziledi. 6. Tabıǵı sý aıdyndary ekojúıesiniń teńgerimine teris áser etetin antropogendik áserlerdiń ósýin kórsetetin negizder bolǵan jaǵdaıda, sý aıdyndary ekojúıesiniń teńgerimin qoldaý jáne qalpyna keltirý jónindegi sharalar qoldanylady. 7. Sý aıdyndary ekojúıesiniń teńgerimderin qoldaý jáne qalpyna keltirý jónindegi sharalardy qabyldaýǵa arnalǵan negizder sý aıdyndaryndaǵy sýdyń quramy men qasıetteriniń ózgerýi, tunbalaný jáne baldyrlardyń ósýi, topyraqtyń sý erozııasy, sý janýarlary men qustardyń mekendeý jaǵdaılarynyń nasharlaýy, aǵynnyń aýytqýynyń ulǵaıýy bolyp tabylady. 2. Sý aıdyndaryn tazalaý jónindegi talaptar men normatıvter 8. Alynǵan sý túbindegi shógindilerdi óńdeý gomogendeý rezervýaryna dirildetkish eleýish arqyly júzege asyrylady. Iri qoqysty ustap qalý úshin paıdalanylatyn dirildetkish eleýish jáne tordyń kólemi bólingen balshyqtyń bastapqy bólshekteriniń kólemine baılanysty ózgertiledi. Iri qospalardy bólgennen keıin shlam árqaısysynyń kólemi 80 m3h bolatyn 3 (úsh) gomogendeý rezervýarlaryna beriledi. Árbir gomogendeý rezervýaryna batyrý júıeleriniń 3 (úsh) birligi ornatylǵan. Gomogendeý rezervýarynyń kólemi drenajdaý qurylǵylaryndaǵy sý túbindegi shógindilerdi (shlamdy) óńdeýdiń (drenajdyń) bir saǵattaǵy qýatynan kóp. Sýspenzııalardy dozalaýǵa arnalǵan burandalyq sorǵylar paıdalanylatyn gomogendeý bagy sý túbindegi shógindilerdiń aspaly Flottweg Z92 sentrıfýgasyna aıdalady. Sorǵynyń barynsha joǵary ónimdiligi 100 m3/saǵat deıin. Sentrıfýgadan kútiletin naqty ónimdilik aıdalatyn sýspenzııadaǵy shógindilerdegi qatty zattardyń mólsherine baılanysty 70-140 m3/saǵat-1. Shlam sýspenzııany drenajdaý qurylǵysy - Flottweg Z92 sentrıfýgasyna aralastyrý qurylǵysy arqyly aıdaıdy. Ártúrli qurylǵylardy elektr energııasyna jalǵaý negizgi taratý qalqanynan qamtamasyz etiledi. Shógindilerdiń jáne sýdyń quramy dirildetkish eleýishke kiredi. Munda tesikteri 2 mm eleýishterde shógindilerdiń úlken bóligi bólinedi. Dirildetkish eleýishterdiń negizgi parametrleri: 1) mashınanyń tıptik belgilenýi GAMA 120.300 1 ; 2) sýdyń barynsha kóp mólsheri 150 m3; 3) barynsha joǵary qatty úles 2 - 20%; 4) suryptaý betiniń uzyndyǵy 3 000 mm; 5) separatordyń jalpy uzyndyǵy 3 821 mm; 6) suryptaý betiniń eni 1 200 mm; 7) eki NA56 dirildetkishi; 8) jeliniń kerneýi jáne jıiligi 3h400V/50Gs; 9) nomınaldy tutynylatyn qýat 2.7 kVt; 10) jumys jıiligi 16 Gs; 11) dirildetiletin salmaq 740 kg; 12) jalpy salmaq 754 kg; 13) bir aldyńǵy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme 2038 N; 14) bir artqy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme 1592 N; 15) tireýdiń astyndaǵy tik dınamıkalyq áser ±801 N; 16) tireýdiń astyndaǵy kóldeneń áser ±9541 N; 17) aýytqýdy (tepe-teńsizdikti) baptaý 80%. Iri fraksııalardan tazartylǵan shógindiler akkýmýlıasııalyq jáne gomogendeý baktaryna aýystyrylady. Akkýmýlıasııalyq baktardyń syıymdylyǵy (3 h 700 m3) táýlik boıǵy jumys rejıminde, sonymen qatar eger túnde (22:00 - 06:00) jer snarıady jumys istemese jeliniń jumys isteýine kepildik beredi. Gomogendeý baktarynan qospa sorǵylyq konteıner arqyly FLOTTWEG Z-92 dekanterlerine - 3 dana aıdalady. Dekanterge engizýdiń aldynda qospaǵa flokýlıanttyń qajetti mólsheri (2-3 kg/qurǵaq zattyń tonnasy) qosylady. Flokýlıant 0,5% jumys konsentrasııasy úshin flokýlıant stansııalarynda daıyndalady. Flokýlıantty daıyndaý, ony babyna keltirý jáne qubyrlarǵa dozalaý avtomatty rejımde DEWASYS júıesimen basqarylady. Flokýlıantty daıyndaýǵa arnalǵan sý avtomatty sý aıdaý stansııasy arqyly kóldeń jınalady. Jumys konsentrasııasyn daıyndaý úshin 2 dana DESET PS-12 polımerlik stansııasy paıdalanylady. DESET PS-12 mobıldi polımerlik stansııasy sapaly tot baspaıtyn bolattan jasalynǵan. DESET PS-12 júıesi avtomatty jáne jartylaı avtomatty jáne eki kólemde qoljetimdi bolady. 9. Jartylaı avtomatty júıe daıyndaý, tynyqtyrý jáne (saqtaý) aıdaý úzdiksiz prosesi bar 3 jalǵanǵan rezervýardan turady. Júıe bárinen de shaǵyn jáne orta kásiporyndar úshin eń qolaıly. 45-ten 60 mınýtqa deıingi kezeńderde jumys isteıtin avtomatty júıe aralastyrýǵa arnalǵan rezervýardan jáne tynyqtyrýǵa arnalǵan eki rezervýardan turady. Júıe úzdiksiz rejımde jumys isteýge qabiletti. Barlyq prosester arnaıy derbes DEWASYS júıesi baqylaıdy. Qondyrǵy bir polımerden ekinshisine ońaı aýysý úshin qolaıly. Árbir qondyrǵy vakýýmdyq qorektendirgishpen, untaqty aralastyrýǵa arnalǵan mıksermen, sorǵylarmen, shyǵyndy ólshegishtermen, qalqymaly deńgeı ólshegishtermen jabdyqtalǵan. Deset PS-12: 1) eritindini óndirý - 10 m3/saǵat; 2) eritindiniń konsentrasııasy - 0,1-0,4%; 3) vakýýmdyq qorektendirgish – 125 kg; 4) emýlsııaǵa arnalǵan burandalyq sorǵy - 2-14 m3/saǵat; 5) rezervýar 3 bólikke bólingen, jalpy syıymdylyq - 22 000dm3; 6) belgilengen qýat - 33,52 kVt; 7) qysymdy sýdyń kólemi - 30 m3/saǵat; 8) gabarıttik kólemderi - 40»rezervýar 12 191h2 438h2 591 mm. Z-92 dekanterlerinen qurǵatylǵan shógindiler konveıerler júıesine jiberiledi, ol shógindilerdi ýaqytsha qoqys ornyna tasymaldaıdy. Dekanterlerdegi sýsúzbe (fýgat) sorǵysy bar sý bagyna aǵady. Sý DEWASYS júıesimen basqarylatyn avtomatty rejımde sý keri kólge aıdalady. Tehnologııalyq jelige arnalǵan elektr energııasy dızel elektr stansııalarynda óndiriledi. Barlyq tehnologııalar 40 fýt. (12,19x2,45 m) 1 dana konteıner nemese 20 fýt. (6,06x2,45 m) 2 dana konteıner salynǵan tranzıttik júk kólikterimen júzege asyrylady. Ornatý ornyna tıisti júk kóterimdiligi bar krandarmen túsiriledi. Qubyrlar jumystardy júrgizý ornyna tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Qubyrlar aǵash konstrýksııaǵa bekitilgen 12 m segmenttermen bólingen. Krandardyń kómegimen júk kólikterinen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Saqınalar toptarmen jınaqtalǵan jáne úldirmen qaptalǵan. Krandardyń kómegimen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Dızel elektr stansııalaryna arnalǵan janarmaı joǵary kólemdi munaı sısternalarymen (10 nemese 20 m3) jetkiziledi. Osyndaı janarmaı jer ústilik sertıfıkattalǵan rezervýarǵa qúıylady, onyń syıymdylyǵy eń tómengi jetkiziletin mólsherden 30%-ǵa asady. Munaı ónimderiniń qorshaǵan ortaǵa jylystaýy sekildi apattyq jaǵdaılarǵa arnalǵan tógý ornyn (apatty jylystaýǵa arnalǵan jınaý bagy) qurylymdy qamtamasyz etedi. Flokýlıanttar untaq túrinde 25 kg qaptarǵa salynyp, palletada 25 qaptan, ıaǵnı 625 kg/palleto bolyp jetkiziledi. Flokýlıanttar 30 palleta (18 tonna) tıelgen tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Palletalar mını-júk túsirgishpen túsiriledi, onyń qol astynda turaqty qyzmetkerleri bar. Palletalardy ashyq úı-jaıda saqtalady. Jabdyqqa arnalǵan qosalqy bólshekter ýaqytsha jolmen tasymaldaý arqyly jetkiziletin bolady. Tehnıkalyq jáne qyzmet kórsetýshi qyzmetkerler jeńil avtokóliktermen tasymaldanady. 10. Jumystardyń qysqasha mazmuny: eleýish arqyly balshyqty gomogendeý rezervýaryna óńdeý, flokýlıantty daıyndaý jáne qosý, sýspenzııa shlamyn drenajdaý qurylǵysyna aıdaý, qurǵatý, qurǵatylǵan balshyqty tasymaldaý, tazartylǵan sýdy keri sý aıdynyna aıdaý. Qurǵaq shógindilerdiń mólsheri 15-ten 20% deıin jáne jumystardyń uzaqtyq merzimi 150-den 300 kúntizbelik kúnge deıin shógindilerdiń kólemi 500-den 1000,0 myń m3 deıingi sý aıdyndarynda balshyqty qurǵatý shyǵyndary tehnologııalyq prosestiń barlyq quramdas elementteri boıynsha shyǵyndar esepke alynady. Olarǵa: 1) eńbekti tóleýge shyǵyndary; 2) qorlarǵa mindetti aýdarýlar; 3) jabdyqtyń jáne quraldardyń amortızasııasy; 4) reagentterdiń quny; 5) elektr stansııasyna arnalǵan dızel janarmaıynyń quny jáne ony jetkizý; 6) tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný ornyna jáne keri jetkizýdiń tasymaldaý shyǵyndary; 7) tehnologııalyq jabdyqty montajdaý jáne demontajdaý kiredi. Nátıjeler boıynsha zerthanalyq taldaýlar júrgiziledi, olardyń nátıjeleri jıyntyq kestelerge kirgizilip, taldaýlyq óńdeý jasalynady, sonymen qatar túsindirme jazbasy qurastyrylady. Túpki nátıje: qurǵaq qaldyq. О́lshem birligi: gıdroqospanyń 1m3. 11. Qurǵaq shógindilerdiń mólsheri 20-dan 40% deıin jáne jumystardyń uzaqtyq merzimi 150-den 300 kúntizbelik kúnge deıin shógindilerdiń kólemi 500,0 myń m3 deıingi sý aıdyndarynda balshyqty qurǵatý tehnologııasy. Alynǵan sý túbindegi shógindilerdi óńdeý gomogendeý rezervýaryna dirildetkish eleýish arqyly júzege asyrylady. Iri qoqysty ustap qalý úshin paıdalanylatyn dirildetkish eleýish jáne tordyń kólemi bólingen balshyqtyń bastapqy bólshekteriniń kólemine baılanysty ózgertiledi. Iri qospalardy bólgennen keıin shlam árqaısysynyń kólemi 80 m3 bolatyn eki gomogendeý rezervýarlaryna beriledi. Árbir gomogendeý rezervýaryna batyrý júıeleriniń 3 birligi ornatylǵan. Gomogendeý rezervýarynyń kólemi drenajdaý qurylǵylaryndaǵy sý túbindegi shógindilerdi (shlamdy) óńdeýdiń (drenajdyń) bir saǵattaǵy qýatynan kóp. Sýspenzııalardy dozalaýǵa arnalǵan burandalyq sorǵylar paıdalanylatyn gomogendeý bagy sý túbindegi shógindilerdiń aspaly sentrıfýgalaryna aıdalady. Sorǵynyń barynsha joǵary ónimdiligi 100 m3/saǵat deıin. Sentrıfýgadan kútiletin naqty ónimdilik aıdalatyn sýspenzııadaǵy shógindilerdegi qatty zattardyń mólsherine baılanysty 50- 90 m3/saǵat. Shlam sýspenzııany drenajdaý qurylǵysy - Flottweg Z73 sentrıfýgasyna aralastyrý qurylǵysy arqyly aıdaıdy. Aspaly qurylǵyny qaıtarýǵa arnalǵan berý qubyryna ornatylǵan aralastyrý qurylǵysyna flokýlıant eritindisi qosylady. Ártúrli qurylǵylardy elektr energııasyna jalǵaý negizgi taratý qalqanynan qamtamasyz etiledi, ol NN ýaqytsha qosylysy kezinde SO 02 kezinde baılanysqa keltiriledi. Shógindilerdiń jáne sýdyń quramy dirildetkish eleýishke kiredi. Bunda tesikteri 2 mm eleýishterde shógindilerdiń úlken bóligi bólinedi. Dirildetkish eleýishterdiń negizgi parametrleri: 1) mashınanyń tıptik belgilenýi GAMA 120.300 1; 2) sýdyń barynsha kóp mólsheri - 250 m3; 3) barynsha joǵary qatty úles 2-20 %; 4) suryptaý betiniń uzyndyǵy - 3 000 mm; 5) separatordyń jalpy uzyndyǵy - 3 821 mm; 6) suryptaý betiniń eni - 1 200 mm; 7) eki NA56 dirildetkishi; 8) jeliniń kerneýi jáne jıiligi - 3 h 400 V/50 Gs; 9) nomınaldy tutynylatyn qýat - 2.7 kVt; 10) jumys jıiligi - 16 Gs; 11) dirildetiletin salmaq - 740 kg; 12) jalpy salmaq - 754 kg; 13) bir aldyńǵy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme - 2038 N; 14) bir artqy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme - 1592 N; 15) 1 tireýdiń astyndaǵy tik dınamıkalyq áser - ±801 N; 16) tireýdiń astyndaǵy kóldeneń áser - ±9541 N; 17) aýytqýdy (tepe-teńsizdikti) baptaý 80 %. Iri fraksııalardan tazartylǵan shógindiler akkýmýlıasııalyq jáne gomogendeý baktaryna aýystyrylady. Akkýmýlıasııalyq baktardyń syıymdylyǵy (3 h 700 m3) táýlik boıǵy jumys rejıminde, sonymen qatar eger túnde (22:00 - 06:00) jer snarıady jumys istemese jeliniń jumys isteýine kepildik beredi. Gomogendeý baktarynan qospa sorǵylyq konteıner arqyly FLOTTWEG Z-73 dekanterlerine – 2 dana aıdalady. Dekanterge engizýdiń aldynda qospaǵa flokýlıanttyń qajetti mólsheri (2-3 kg/qurǵaq zattyń tonnasy) qosylady. Flokýlıant 0,5% jumys konsentrasııasy úshin flokýlıant stansııalarynda daıyndalady. Flokýlıantty daıyndaý, ony babyna keltirý jáne qubyrlarǵa dozalaý avtomatty rejımde DEWASYS júıesimen basqarylady. Flokýlıantty daıyndaýǵa arnalǵan sý avtomatty sý aıdaý stansııasy arqyly kólden jınalady. Jumys konsentrasııasyn daıyndaý úshin 1 dana DESET R8-12 polımerlik stansııasy paıdalanylady. DESET R8-12 mobıldi polımerlik stansııasy sapaly tot baspaıtyn bolattan jasalynǵan. DESET RS-12 júıesi úshin avtomatty jáne jartylaı avtomatty jáne eki kólemde qoljetimdi bolady. 12. Jartylaı avtomatty júıe daıyndaý, tynyqtyrý jáne (saqtaý) aıdaý úzdiksiz prosesi bar 3 jalǵanǵan rezervýardan turady. Júıe shaǵyn jáne ortasha kásiporyndar úshin eń jaqsy bolady. 45-ten 60 mınýtqa deıingi kezeńderde jumys isteıtin avtomatty júıe aralastyrýǵa arnalǵan rezervýardan jáne tynyqtyrýǵa arnalǵan eki rezervýardan turady. Júıe úzdiksiz rejımde jumys isteýge qabiletti. Barlyq prosester arnaıy derbes DEWASYS júıesi baqylaıdy. Qondyrǵy bir polımerden ekinshisine ońaı aýysý úshin qolaıly. Árbir qondyrǵy vakýýmdyq qorektendirgishpen, untaqty aralastyrýǵa arnalǵan mıksermen, sorǵylarmen, shyǵyndy ólshegishtermen, qalqymaly deńgeı ólshegishtermen jabdyqtalǵan. Deset RS-12: 1) eritindini óndirý, m3/saǵat – 10; 2) eritindiniń konsentrasııasy, % - 0,1-0,4; 3) vakýýmdyq qorektendirgish, kg – 125; 4) emýlsııaǵa arnalǵan burandalyq sorǵy, m3/saǵat - 2-14; 5) rezervýar 3 bólikke bólingen, jalpy syıymdylyq, dm3 - 22 000; 6) ornatylǵan qýat, kVt - 33,52; 7) qysymdy sýdyń kólemi, m3/saǵat – 30; 8) gabarıttik kólemderi, mm - 40»rezervýar 12 191h2 438h2 591. Z73 dekanterlerinen qurǵatylǵan shógindiler konveıerler júıesine jiberiledi, ol shógindilerdi ýaqytsha qoqys ornyna tasymaldaıdy. Osy qoqys ornynan shógindilerdi aǵymdaǵy tártipte belgili bir qoqys ornyna qosalqy merdiger (tasymaldaý kompanııasy) tasymaldaıdy. Shyǵarýdyń sany men jıiligi jobanyń materıaldyq teńgeriminde túsindiriledi. Dekanterlerdegi sýsúzbe (fýgat) sorǵysy bar sý baǵyna aǵady. Sý DEWASYS júıesimen basqarylatyn avtomatty rejımde keri kólge aıdalady. Tehnologııalyq jelige arnalǵan elektr energııasy dızel elektr stansııalarynda óndiriledi. Qondyrǵynyń bóligi sonymen qatar flokýlıantty saqtaýǵa arnalǵan úı-jaılar, qoıma, qosalqy bólshekter qoımasy, keńselik jáne qyzmetkerlerge arnalǵan sanıtarlyq jabdyq bolyp tabylady. Barlyq tehnologııalar 40 fýt. (12,19x2,45 m) 1 dana konteıner nemese 20 fýt. (6,06x2,45 m) 2 dana konteıner salynǵan tranzıttik júk kólikterimen júzege asyrylady. Ornatý ornyna tıisinshe júk kóterimdiligine bar krandarmen túsiriledi. Qubyrlar jumystardy júrgizý ornyna tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Qubyrlar aǵash konstrýksııaǵa bekitilgen 12 metr segmenttermen bólingen. Krandardyń kómegimen júk kólikterinen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Saqınalar toptarmen jınaqtalǵan jáne úldirmen qaptalǵan. Krandardyń kómegimen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Dızel elektr stansııalaryna arnalǵan janarmaı joǵary kólemdi munaı sısternalarymen (10 nemese 20 m3) jetkiziledi. Osyndaı janarmaı jer ústilik sertıfıkattalǵan rezervýarǵa quıylady, onyń syıymdylyǵy eń tómengi jetkiziletin mólsherden 30%-ǵa asady. Flokýlıant untaq túrinde 25 kg qaptarǵa salynyp, palletada 25 qaptan, ıaǵnı 625 kg/palleta bolyp jetkiziledi. Flokýlıanttar 30 palleta (18 tonna) tıelgen tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Palletalar mını-júk túsirgishpen túsiriledi, onyń qol astynda turaqty qyzmetkerleri bar. Palletalardy ashyq úı-jaıda saqtaýǵa bolady, sebebi olar qorǵanys polıetılen úldirimen qaptalǵan. Jabdyqqa arnalǵan qosalqy bólshekter ýaqytsha jolmen tasymaldaý arqyly jetkiziledi. Tehnıkalyq jáne qyzmet kórsetýshi qyzmetkerler jeńil avtomobıldermen tasymaldanady. Jumystardyń qysqasha mazmuny: eleýish arqyly balshyqty gomogendeý rezervýaryna óńdeý, flokýlıantty daıyndaý jáne qosý, sýspenzııa shlamyn drenajdaý qurylǵysyna aıdaý, qurǵatý, qurǵatylǵan balshyqty tasymaldaý. Tazartylǵan sýdy keri sý aıdynyna aıdaý. Qurǵaq shógindilerdiń mólsheri 20-dan 40% deıin jáne jumystardyń uzaqtyq merzimi 150-den 300 kúntizbelik kúnge deıin shógindilerdiń kólemi 500,0 myń m3 deıingi sý aıdyndarynda balshyqty qurǵatý shyǵyndary tehnologııalyq prosestiń barlyq quramdas elementteri boıynsha shyǵyndar esepke alynady. Olarǵa: 1) eńbekti tóleýge shyǵyndar; 2) qorlarǵa mindetti aýdarýlar; 3) jabdyqtyń jáne quraldardyń amortızasııasy; 4) reagentterdiń quny; 5) elektr stansııasyna arnalǵan dızel janarmaıynyń quny jáne ony jetkizý; 6) tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný ornyna jáne keri jetkizýdiń tasymaldaý shyǵyndary; 7) tehnologııalyq jabdyqty montajdaý jáne demontajdaý kiredi. Nátıjeler boıynsha zerthanalyq taldaýlar júrgiziledi, olardyń nátıjeleri jıyntyq kestelerge kirgizilip, taldaýlyq óńdeý jasalynady, sonymen qatar túsindirme jazbasy qurastyrylady. Túpki nátıje: qurǵaq qaldyq. О́lshem birligi: gıdroqospanyń 1 m3. 13. Qurǵaq shógindilerdiń mólsheri 10-ten 15% deıin jáne jumystardyń uzaqtyq merzimi 90-nan 150 kúnge deıin shógindilerdiń kólemi 500,0 myń m3 deıingi sý aıdyndarynda balshyqty qurǵatý tehnologııasy. Alynǵan sý túbindegi shógindilerdi óńdeý gomogendeý rezervýaryna dirildetkish eleýish arqyly júzege asyrylady. Iri qoqysty ustap qalý úshin paıdalanylatyn dirildetkish eleýish jáne tordyń kólemi bólingen balshyqtyń bastapqy bólshekteriniń kólemine baılanysty ózgertiledi. Iri qospalardy bólgennen keıin shlam árqaısysynyń kólemi 80 m3 bolatyn 2 (eki) gomogendeý rezervýarlaryna beriledi. Árbir gomogendeý rezervýaryna batyrý júıeleriniń 3 (úsh) birligi ornatylǵan. Gomogendeý rezervýarynyń kólemi drenajdaý qurylǵylaryndaǵy sý túbindegi shógindilerdi (shlamdy) óńdeýdiń (drenajdyń) bir saǵattaǵy qýatynan kóp. Sýspenzııalardy dozalaýǵa arnalǵan burandalyq sorǵylar paıdalanylatyn gomogendeý bagy sý túbindegi shógindilerdiń aspaly Flottweg Z92 sentrıfýgasyna aıdalady. Sorǵynyń barynsha joǵary ónimdiligi 120 m3/saǵat deıin. Sentrıfýgadan kútiletin naqty ónimdilik aıdalatyn sýspenzııadaǵy shógindilerdegi qatty zattardyń mólsherine baılanysty 50-110 m3/saǵat-1. Shlam sýspenzııany drenajdaý qurylǵysy - Flottweg Z92 sentrıfýgasyna aralastyrý qurylǵysy arqyly aıdaıdy. Ártúrli qurylǵylardy elektr energııasyna jalǵaý negizgi taratý qalqanynan qamtamasyz etiledi. Sýspenzııalardy dozalaýǵa arnalǵan burandalyq sorǵylar paıdalanylatyn gomogendeý bagy sý túbindegi shógindilerdiń aspaly sentrıfýgalaryna aıdalady. Sorǵynyń barynsha joǵary ónimdiligi 100 m3/saǵat deıin. Sentrıfýgadan kútiletin naqty ónimdilik aıdalatyn sýspenzııadaǵy shógindilerdegi qatty zattardyń mólsherine baılanysty. Shlam sýspenzııany drenajdaý qurylǵysy - sentrıfýgaǵa aralastyrý qurylǵysy arqyly aıdaıdy. Aspaly qurylǵyny qaıtarýǵa arnalǵan berý qubyryna ornatylǵan aralastyrý qurylǵysyna flokýlıant eritindisi qosylady. Ártúrli qurylǵylardy elektr energııasyna jalǵaý negizgi taratý qalqanynan qamtamasyz etiledi. Shógindilerdiń jáne sýdyń quramy dirildetkish eleýishke kiredi. Bunda tesikteri 2 mm eleýishterde shógindilerdiń úlken bóligi bólinedi. Usynylǵan granýlometrııalyq taldaýdyń negizinde tapsyrys berýshi 13,4% qurǵaq zattyń bólinip shyǵýyn boljaıdy. Eleýishterdiń negizgi parametrleri: 1) mashınanyń tıptik belgilenýi GAMA 120.300 1; 2) sýdyń barynsha kóp mólsheri - 150 m3; 3) barynsha joǵary qatty úles - 2-20 %; 4) suryptaý betiniń uzyndyǵy - 3 000 mm; 5) separatordyń jalpy uzyndyǵy - 3 821 mm; 6) suryptaý betiniń eni - 1 200 mm; 7) eki NA56 dirildetkishi; 8) jeliniń kerneýi jáne jıiligi - 3h400V/50Gs; 9) nomınaldy tutynylatyn qýat - 2.7kVt; 10) jumys jıiligi - 16 s; 11) dirildetiletin salmaq – 740 kg; 12) jalpy salmaq - 754kg; 13) bir aldyńǵy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme - 2038 N; 14) bir artqy tirektiń astyndaǵy statıkalyq júkteme - 1592 N; 15) 1 tireýdiń astyndaǵy tik dınamıkalyq áser ±801 N; 16) 1 tireýdiń astyndaǵy kóldeneń áser ±9541 N; 17) aýytqýdy (tepe-teńsizdikti) baptaý 80 %. Iri fraksııalardan tazartylǵan shógindiler akkýmýlıasııalyq jáne gomogendeý baktaryna aýystyrylady. Akkýmýlıasııalyq baktardyń syıymdylyǵy (2 h 1000 m3) táýlik boıǵy jumys rejıminde, sonymen qatar eger túnde (22:00 - 06:00) jer snarıady jumys istemese jeliniń jumys isteýine kepildik beredi. Gomogendeý baktarynan qospa sorǵylyq konteıner arqyly dekanterlerge aıdalady. Dekanterge engizýdiń aldynda qospaǵa flokýlıanttyń qajetti mólsheri qosylady. Flokýlıant 0,5% jumys konsentrasııasy úshin flokýlıant stansııalarynda daıyndalady. Flokýlıantty daıyndaý, ony babyna keltirý jáne qubyrlarǵa dozalaý avtomatty rejımde DEWASYS júıesimen basqarylady. Flokýlıantty daıyndaýǵa arnalǵan sý avtomatty sý aıdaý stansııasy arqyly kólden jınalady. Jumys konsentrasııasyn daıyndaý úshin 2 dana DESET R8-2 polımerlik stansııasy paıdalanylady. DESET R8-2 mobıldi polımerlik stansııasy sapaly tot baspaıtyn bolattan jasalynǵan. DESET R8-2 júıesi avtomatty jáne jartylaı avtomatty jáne eki qólemde qoljetimdi bolady. 14. Jartylaı avtomatty júıe daıyndaý, tynyqtyrý jáne (saqtaý) aıdaý úzdiksiz prosesi bar 3 jalǵanǵan rezervýardan turady. Júıe shaǵyn jáne ortasha kásiporyndar úshin eń jaqsy bolady. 45-ten 60 mınýtqa deıingi kezeńderde jumys isteıtin avtomatty júıe aralastyrýǵa arnalǵan rezervýardan jáne tynyqtyrýǵa arnalǵan eki rezervýardan turady. Júıe úzdiksiz rejımde jumys isteýge qabiletti. Barlyq prosester arnaıy derbes DEWASYS júıesi baqylaıdy. Qondyrǵy bir polımerden ekinshisine ońaı aýysý úshin qolaıly. Árbir qondyrǵy vakýýmdyq qorektendirgishpen, untaqty aralastyrýǵa arnalǵan mıksermen, sorǵylarmen, shyǵyndy ólshegishtermen, qalqymaly deńgeı ólshegishtermen jabdyqtalǵan. Deset P8-2: 1) eritindini óndirý, m3/saǵat – 10; 2) eritindiniń konsentrasııasy, % - 0,1-0,4; 3) vakýýmdyq qorektendirgish, kg – 125; 4) emýlsııaǵa arnalǵan burandalyq sorǵy, m3/saǵat - 2-14; 5) rezervýar 3 bólikke bólingen, jalpy syıymdylyq, dm3 - 22 000; 6) ornatylǵan qýat, kVt - 33,52A; 7) qysymdy sýdyń kólemi, m3/saǵat – 30; 8) gabarıttik kólemderi, mm - 40»rezervýar 12 191h2 438h2 591. Dekanterlerden qurǵatylǵan shógindiler konveıerler júıesine jiberiledi, ol shógindilerdi ýaqytsha qoqys ornyna tasymaldaıdy. Dekanterlerdegi sýsúzbe (fýgat) sorǵysy bar sý bagyna aǵady. Sý DEWASYS júıesimen basqarylatyn avtomatty rejımde keri kólge aıdalady. Tehnologııalyq jelige arnalǵan elektr energııasy dızel elektr stansııalarda óndiriledi. Qondyrǵynyń bóligi sonymen qatar flokýlıantty saqtaýǵa arnalǵan úı-jaılar, qoıma, qosalqy bólshekter qoımasy, keńselik jáne qyzmetkerlerge arnalǵan sanıtarlyq jabdyq bolyp tabylady. Barlyq tehnologııalar 40 fýt. (12,19x2,45 m) 1 dana konteıner nemese 20 fýt. (6,06x2,45 m) 2 dana konteıner salynǵan tranzıttik júk kólikterimen júzege asyrylady. Ornatý ornyna sáıkes keletin júk kóterimdiligi bar krandarymen túsiriledi. Qubyrlardy jáne qalqymaly saqınalardy jetkizý. Qubyrlar jumystardy júrgizý ornyna tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Qubyrlar aǵash konstrýksııaǵa bekitilgen 12 metr segmenttermen bólingen. Krandardyń kómegimen júk kólikterinen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Saqınalar toptarmen jınaqtalǵan jáne úldirmen qaptalǵan. Krandardyń kómegimen túsirý múmkindiginshe sýǵa jaqyn júrgiziledi. Dızel elektr stansııalaryna arnalǵan janarmaı joǵary kólemdi munaı sısternalarymen (10 nemese 20 m3) jetkiziledi. Osyndaı janarmaı jer ústilik sertıfıkattalǵan rezervýarǵa quıylady, onyń syıymdylyǵy eń tómengi jetkiziletin mólsherden 30%-ǵa asady. Munaı ónimderiniń qorshaǵan ortaǵa jylystaýy sekildi apattyq jaǵdaılarǵa arnalǵan tógý ornyn (apatty jylystaýǵa arnalǵan jınaý bagy) qurylymdy qamtamasyz etedi. Flokýlıant untaq túrinde 25 kg qaptarǵa salynyp, palletada 25 qaptan, ıaǵnı (625 kg/palleto) bolyp jetkiziledi. Flokýlıanttar 30 palleta (18 tonna) tıelgen tranzıttik júk kólikterimen jetkiziledi. Palletalar mını-júk túsirgishpen túsiriledi, onyń qol astynda turaqty qyzmetkerleri bar. Palletalardy ashyq úı-jaıda saqtaýǵa bolady, sebebi olar qorǵanys polıetılen úldirimen qaptalǵan. 15. Jumystardyń qysqasha mazmuny: eleýish arqyly balshyqty gomogendeý rezervýaryna óńdeý, flokýlıantty daıyndaý jáne qosý, sýspenzııa shlamyn drenajdaý qurylǵysyna aıdaý, qurǵatý, qurǵatylǵan balshyqty tasymaldaý, tazartylǵan sýdy keri sý aıdynyna aıdaý. Qurǵaq shógindilerdiń mólsheri 10-nan 15% deıin jáne jumystardyń uzaqtyq merzimi 90-nan 150 kúntizbelik kúnge deıin shógindilerdiń kólemi 500,0 myń m3 deıingi sý aıdyndarynda balshyqty qurǵatý shyǵyndary tehnologııalyq prosestiń barlyq quramdas elementteri boıynsha shyǵyndar esepke alynady. Olarǵa: 1) eńbekti tóleýge shyǵyndar; 2) qorlarǵa mindetti aýdarýlar; 3) jabdyqtyń jáne quraldardyń amortızasııasy; 4) reagentterdiń quny; 5) elektr stansııasyna arnalǵan dızel janarmaıynyń quny jáne ony jetkizý; 6) tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný ornyna jáne keri jetkizýdiń tasymaldaý shyǵyndary; 7) tehnologııalyq jabdyqty montajdaý jáne demontajdaý kiredi. Nátıjeler boıynsha zerthanalyq taldaýlar júrgiziledi, olardyń nátıjeleri jıyntyq kestelerge kirgizilip, taldaýlyq óńdeý jasalynady, sonymen qatar túsindirme jazbasy qurastyrylady. Túpki nátıje: qurǵaq qaldyq. О́lshem birligi: gıdroqospanyń 1m3. 16. Ýltra súzgiden ótkizýdiń sentrıfýgalyq qondyrǵylarynyń fýgattarynda sý aıdyndaryndaǵy sýlardy aldyn ala tazalaý. Ýltra súzgiden ótkizý tehnologııasy bastapqy sýdyń laılylyǵynyń ózgerýine qaramastan 0,1 mg/dm3 tómen laılylyqqa ıe sýdy alýǵa múmkindik beredi. Koagýlıantty (3 valentti temirdiń negizindegi mıneraldy koagýlıant) bastapqy dozalaýmen úılesimdegi ýltra súzgiden ótkizý tústiliktiń kórsetkishin 60-90%-ǵa, al HPK organıkanyń mólsherin 50-75%-ǵa deıin tómendetýge múmkindik beredi. Bastapqy sýǵa sonymen qatar sentrıfýgalyq qondyrǵylarda balshyqtyq tunbalardy bólý úshin paıdalanylatyn qaldyq polımerlik flokkýlıantty beıtaraptandyrýǵa arnalǵan AQUACLAY bentonıtti balshyqtyń sýspenzııasy dozalanady. Ýltra súzgiden ótkizý qondyrǵysyn keri jýýdy drenajdaý tehnologııalyq jeliniń basyna - separasııalyq qondyrǵynyń jıyntyq ydysyna qaıta oralady. Bastapqy sýdyń parametrleri kelesideı bolý shartymen ADUAPORE UǴ-4-14 ýltra súzgiden ótkizý qondyrǵysy tehnologııasynyń negizgi tehnologııalyq parametrleri: 1) bastapqy sý boıynsha eń tómengi ónimdilik: 160 m3/saǵat; 2) bastapqy sý boıynsha eń joǵarǵy ónimdilik: 170 m3/saǵat; 3) sýsúzbe boıynsha ónimdilik: 147-160 m3/saǵat; 4) sýsúzbeniń ysyrý jelisiniń aǵyny: 2,5 m; 5) súzgiden ótkizý betiniń jalpy aýdany: 3360 m2; 6) modýlderdiń sany (dizzer XLO/9MB60): 56; 7) permeattyń shyǵysy: 92-95%; 8) súzgiden ótkizýdiń úlestik jyldamdyǵy, brýtto: 50,2 dm3/m2/saǵat; 9) súzgiden ótkizýdiń úlestik jyldamdyǵy, netto: 43,2 dm3/m2/saǵat; 10) keri jýý drenajy: 13,0 m3/saǵat; 11) kúsheıtilgen keri jýý drenajy: 2,0 m3/saǵat; 12) kúsheıtilgen keri jýý m/ý ıntervaly: 12-48 saǵat; 13) keri jýý kezindegi shyǵyn: 773 m3/saǵat; 14) kúsheıtilgen keri jýý kezindegi shyǵyn: 403 m3/saǵat; 15) súzgiden ótkizý rejıminiń uzaqtyǵy: 645-0 mın; 16) keri jýý uzaqtyǵy: 45-60 s.; 17) keri jýý drenajynyń kólemi: 9,6-12,8 m3; 18) ysyrý drenajdyq jelisiniń aǵyny: 5,0 m; 19) jıyntyq úlestik energııa tutyný: 0,03-0,05 kVt/m3 tazartylǵan sý. Bastapqy sý bastapqy sý jelisi arqyly beriledi. Qaldyq polımerlik koagýlıantty beıtaraptandyrý jáne bastapqy sý qubyryna baılanystyrý úshin AQUACLAY adsorbenti (bentonıttik balshyqtyń sý sýspenzııasy) jáne temir tuzdarynyń negizindegi mıneraldyq koagýlıant dozalanady. AQUACLAY jáne bastapqy sý koagýlıantyn tıimdi aralastyrý úshin bastapqy sý jelisinde statıkalyq mıkser ornalastyrylady. AQUACLAY jáne koagýlıantty dozalaǵannan keıin sý nomınaldy kólemi 105m3 eki seksııaly kollektorlyq ydysqa baǵyttalady, ol bastapqy sýdyń reagenttermen baılanysý ýaqytyn qamtamasyz etedi, sonymen qatar bastapqy sý shyǵynyn ortalandyrýǵa arnalǵan býferlik rezervýar bolyp tabylady. Kollektorlyq ydystaǵy bastapqy sýdy aralastyrý úshin ónimdiligi 90 m3/saǵat bolatyn sorǵylyq stansııa paıdalanylady. AQUACLAY jáne koagýlıantty daıyndaý jáne dozalaý úshin sáıkes keletin daıyndaý jáne dozalaý stansııalary qarastyrylady. Bastapqy sý kollektorlyq ydystan daıyndaýdyń sorǵylyq stansııasy arqyly ýltra súzgiden ótkizý jarǵaqshalaryn kólemi 250 mkm asatyn mehanıkalyq bólshekterden qorǵaý úshin ornatylǵan iri súzgiden ótkizý súzgisine beriledi. Qysymsyz sorbsııalyq fıltrattan keıin sý AQUAPORE UF-4-14 ýltra súzgiden ótkizý qondyrǵysyna beriledi, onda ónerkásiptik kontroller jáne operator ınterfeısi (NMI) bar basqarý shkafy bar. Qondyrǵynyń avtomatty rejımde jumys rejımderi: tómennen súzgiden ótkizý; ústinen súzgiden ótkizý; tómennen keri jýý; ústinen keri jýý; tómennen tik jýý; ústinen tik jýý; úsh reagentke kúsheıtilgen keri jýý; kútý; modýlderdiń tutastyǵyn tekserý; qondyrǵyny daıyndaý (modelderdi jáne qubyrlardy). Ýltra súzgiden ótkizý qondyrǵylarynyń sýsúzbeleri ysyrý jelisine jáne ýltra súzgiden ótkizý sýsúzbelerin saqtaý (keri jýý) ydysyna jiberiledi. Ýltra súzgiden ótkizý qondyrǵylaryn keri jáne kúsheıtilgen jýý úshin sorǵylyq stansııa paıdalanylady. 17. Tehnologııalyq jeliniń barlyq qosymsha qurylǵylary (keri jýýdyń sorǵylyq stansııasy, kúsheıtilgen jýý reagentterin dozalaý toraptary, tehnologııalyq baqylaý quraldary jáne armatýrasy) ortalyqtanǵan baqylaý júıesine qosylǵan jáne tolyq avtomatty rejımde jumys isteıdi. Dizzer XL Multibore0,9® ýltra súzgiden ótkizý modýlderin paıdalanýmen AQUAPORE-UǴ qondyrǵylarynda ýltra súzgiden ótkizýdiń sentrıfýgalyq qondyrǵylarynyń fýgattarynda sý aıdyndaryndaǵy sýlardy aldyn ala tazalaý shyǵyndary tehnologııalyq prosestiń barlyq quramdas elementteri boıynsha shyǵyndar esepke alynady. Olarǵa: 1) eńbekti tóleýge shyǵyndar; 2) qorlarǵa mindetti aýdarýlar; 3) jabdyqtyń jáne quraldardyń amortızasııasy; 4) reagentterdiń quny; 5) elektr stansııasyna arnalǵan dızel janarmaıynyń quny jáne ony jetkizý; 6) tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný ornyna jáne keri jetkizýdiń tasymaldaý shyǵyndary; 7) tehnologııalyq jabdyqty montajdaý jáne demontajdaý kiredi. Túpki nátıje: tazartylǵan sý. О́lshem birligi: tazartylǵan sýdyń 1m3. 3. Sý aıdyndaryn balyqtandyrýǵa arnalǵan ekologııalyq normatıvter men talaptar 18. Sý aıdyndaryn balyqtandyrý muqııat taldaı otyryp kezeńder boıynsha júzege asyrylady. Bastapqyda kólge aq amýrdy birinshi ret jiberý áseri (balyqtyń ósý qarqyny, baldyrlardyń damý deńgeıiniń jáne túrlik quramynyń ózgerýi, sýdyń hımııalyq kórsetkishteri, saprobnosttylyq ındeksi) baǵalanady. Amýr jyldam ósedi. Jynystyq kemeldikke alty-jeti jasta jetedi. Ýyldyryq shashý kóktemniń sońynda bolady. Bir balyqpen shashylatyn ýyldyryqtyń sany 800 myń jáne odan kóp ýyldyryq. Ýyldyryǵy iri. Shyqqan soń jeti táýlikten keıin uzyndyǵy 8 mm bolatyn dernásilder sýdyń túbinde júzip júrip qorektenedi. 22 táýlik jasyna jetkende kóptegen jip tárizdi baldyrlardy juta bastaıdy. Aq amýrdyń uzyndyǵy shamamen alǵanda 3 sm jýyq bolǵanda ómiriniń alǵashqy jylynda ósimdiktermen qorektenýdi bastaıdy. Amýr iri toptar qurmaı ómir súredi. Keıinnen áserdi saqtaý úshin aq amýrdyń sanyn sý ósimdikteriniń damý deńgeıine sáıkes ustaý qajettiligi týyndaıdy. 19. Jumystyń mazmuny. Aq amýrdyń iri kóshet materıaldaryn ornatý. Sý aıdyndaryn balyqtandyrýǵa jumsalǵan shyǵyndar tehnologııalyq prosestiń barlyq quramdas elementteri boıynsha shyǵyndar esepke alynady. Olarǵa: 1) eńbekti tóleýge shyǵyndar; 2) qorlarǵa mindetti aýdarýlar; 3) balyqtyń quny; 4) shyǵarýǵa tasymaldaý shyǵyndary kiredi. Túpki nátıje: sý aıdynyn balyqtandyrý. О́lshem birligi: 1 ga. 4. Sý aıdyndarynyń aerasııasyna arnalǵan ekologııalyq normatıvter men talaptar 20. Sý sapasyn jaqsartýdyń bıoınjenerlik ádisi kiris qubyrlary bar flotator jáne qıyǵy (4h6mm2) elektr kabeldi keltirýmen montajdaý jabdyǵy bar aerasııanyń gıdravlıkalyq júıelerin jasaý arqyly júzege asyrylady. Aerasııa júıesi úshin flotatory bar Waterix AIRIT200 aeratory (Fınlıandııa) paıdalanylady. AIRIT200 aeratorlarynyń jumys isteý qaǵıdaty: 1) sorǵylar sorý qubyry arqyly propellerdiń kómegimen sýdy kóteredi. Sorý qubyrynyń tómengi bóligi kóldiń túbinen 1-2,5 m ara qashyqtyqta ornalasady; 2) syrtqa tebýshi sorǵy sýdy 360 gradýsqa shyǵarady; 3) aerasııa júzege asyrylady. Aeratordyń artyqshylyqtary: keń sorý qubyrynyń arqasynda aǵynnyń qarsylyǵy tar qubyrmen salystyrǵanda shamamen 3 ese az bolady, ol tipti, tereń jerlerde aeratordyń joǵary ónimdiligin beredi. 21. AIRIT200 negizgi tehnıkalyq sıpattamalary: 1) Lonne óndirgen 3 fazalyq jeke qozǵaltqysh (nomınaldy qýaty 5,5 kVt, Ǵ-class, kerneý 400V, jıilik 50Gs); 2) elektr kabel (4Gb - jergilikti basqarýdyń elektr jelilerine áser etýi múmkin; aınymaly toqty paıdalaný kezinde qajet); 3) aeratordyń qalqymalarmen jáne sorý qubyrynsyz salmaǵy - shamamen 160 kg jýyq; 4) ottegi aerasııasyn berý jyldamdyǵy - 8,3 kg O2/saǵat, 20oS; 230 l/s; 5) ottegin berýdiń tıimdiligi - 1,8 kg02/kVTch; 6) qalqymalarmen jáne sorý qubyrynsyz negizgi kólemderi - 1500